Mindmap 'Uitdozig denken'

geschreven door Rianne op zondag 03 juni 2012

Geïnspireerd door David van der Kooij en Anouk Wissink heb ik vorige week een les 'Uitdozig denken' gegeven aan de leerlingen van groep 2. Interessant om te vermelden is het artikel 'Ik ben vindingrijk',  geschreven door David van der Kooij, in het nieuwste Praxisbulletin (nummer 10, 29ste jaargang, juni 2012)  Een mooie aanvulling op onderstaande les!

INTRODUCTIE
Voor deze les had ik een mooie doos meegenomen en alleen ik was op de hoogte van de inhoud. Ik liet de doos in de kring rond gaan. De kinderen mochten, zonder de doos te openen, de inhoud verkennen met de bedoeling dat ze op die manier een idee kregen van de mogelijke afmeting, vorm en gewicht. Na afloop mochten ze met hun handen aangeven hoe groot ze dachten dat het voorwerp was. Ze mochten ook vertellen welke vorm en kleur ze dachten dat het voorwerp had. Vervolgens mochten ze raden wat het was, er werd echter niet verklapt of het antwoord goed of fout was. De volgende voorwerpen werden genoemd: stuiterbal, plank, telefoon, boek, blok, fluit, bakje, steen, huis van karton.
Na deze verkennende ronde mocht één van de leerlingen in de doos kijken. De overige leerlingen mochten uitsluitend gesloten vragen stellen om op die manier de inhoud van de doos achterhalen. Er werden vragen gesteld m.b.t. vorm, soort, materiaal en andere eigenschappen. Een leerzaam proces, want… door ‘slimme’ vragen te bedenken, kun je het aantal vragen reduceren en als je luistert naar alle gegeven antwoorden kun je daaruit conclusies trekken. Na 21 zinvolle vragen werd het voorwerp geraden. Een banaan!

Mindmap banaan

ASSOCIËREN
Tja… waar denk je aan als je een banaan ziet? In eerste instantie begrepen de kinderen niet goed in welke richting ze moesten denken. De vraag prikkelde namelijk onmiddellijk hun fantasie. Nadat ik ze met een voorbeeld op het juiste spoor had gezet, kwamen ze met de volgende associaties; opeten, honger, open maken, lekker door de sla (!), meenemen naar school of op vakantie, in een tas of een bananenbakje, door midden snijden, groeien, plukken, winkel, boom, bezorgen, fruitmand voor zieke mensen (suikerziekte) of voeren aan olifanten, apen, paarden en mensen (baby).

ANALOGIEËN ZIEN
Vervolgens heb ik de kinderen gevraagd om de klas eens rond te kijken en op zoek te gaan naar voorwerpen, die op een banaan lijken. Als eerste werd de maan genoemd, maar ook de haak van de kraanwagen van Pluk, de (gele) bak van de duplo, de plastic banaan uit de huishoek en de letter C en de S van de letterboom werden gevonden. Opvallend was, dat ze voornamelijk naar overeenkomsten in vorm zochten. Goed om hier in een volgende les iets meer aandacht aan te besteden!

VERBEELDEN
Waarnemen en verbeelden vond ik erg dicht bij elkaar liggen en moeilijk om het verschil aan deze leeftijdsgroep uit te leggen. Daarom heb ik waarnemen in deze les achterwege gelaten. Bij verbeelden mochten de kinderen een andere toepassing voor de banaan bedenken en deze uitbeelden. De overige kinderen mochten raden wat het was. De banaan werd gebruikt als kam, microfoon, telefoon, ketting, armband of horloge, zaag, gips, verrekijker, pen, haarband, maar ook als kin, oor, baard, kuif, lange neus.

Deze les was een groot succes, voor we het in de gaten hadden, was er een uur voorbij!

 

MINDMAPPEN (vervolgles)
De divergentiematrix heb ik niet gebruikt. In plaats daarvan heb ik ervoor gekozen om alle antwoorden op te schrijven, te visualiseren en te verwerken in een mindmap. Terwijl ik deze les aan het voorbereiden was, heb ik nagedacht hoe ik de kinderen nog meer deelgenoot zou kunnen maken van het denkproces dat bij mindmappen hoort. Ik heb ervoor gekozen om alle genoemde woorden wel te visualiseren maar nog niet op te plakken. In plaats daarvan heb ik alle afbeeldingen tijdens de les rondom de centrale afbeelding op tafel gelegd en ben ik met de kinderen een gesprek aangegaan met de volgende strekking: is het zo overzichtelijk? Kunnen we misschien woorden clusteren en welk overkoepelend woord past daar dan bij? In de klas noem ik dit 'Mindmapdenken'! Om het voor de kinderen enigszins overzichtelijk te houden, heb ik de woorden per 'tak' besproken. Alle kinderen deden actief mee en er ontstonden leuke discussies.

Vervolgens heb ik de mindmap zelf thuis afgemaakt, d.w.z. de afbeeldingen in de mindmap geplakt. Volgende week ga ik 'm eerst met de kinderen bespreken, herkennen ze wat we besproken hebben? Daarna krijgt de mindmap een plek in de klas en kunnen de kinderen er tijdens de werkles met elkaar over in gesprek te gaan. Naast het bevorderen van creatief denken, is deze les ook zeker zeer waardevol voor de woordenschatontwikkeling.

Mindmap Uitdozig denken

De centrale afbeelding met 3 takken heb ik  m.b.v. Photoshop en iMindmap gemaakt. De termen associëren, analogiën zien, verbeelden heb ik aangepast aan de doelgroep, waarbij ik de principes van mindmappen (één woord per tak) niet uit het oog verloren ben. Kijk bij downloads voor een centrale afbeelding van een lege doos, Je kunt deze vervolgens heel gemakkelijk digitaal of handmatig (knippen en plakken) aanpassen voor eigen gebruik. Succes!