Mindmap begrijpend luisteren.

geschreven door Rianne op vrijdag 13 januari 2012

De kerstvakantie heb ik o.a. gebruikt om de mindmap 'Ik heb van jou gedroomd vannacht' van Harmen van Straaten voor te bereiden. Bij een mindmap begrijpend luisteren is dit heel goed mogelijk, het verhaal staat immers vast en de mindmap kan steeds opnieuw gebruikt worden. Het is dan ook handig om hiervoor een portfolio- of tekenmap aan te schaffen en je mindmaps hierin te bewaren. Een portfoliomap heeft als voordeel dat de bijbehorende insteekhoezen ook heel handig zijn bij gebruik in de klas, je kunt ze immers ophangen en tevens voorkom je hiermee beschadigingen. Bescherming met een stuk transparant tafelzeil is overigens veel goedkoper en even doeltreffend.

Mijn voorbereiding begint met het maken van een mindmap met behulp van het programma iMindmap (download gratis basic versie). Dit heeft de volgende voordelen:

  • Je bent zelf goed voorbereid, waardoor je gericht door kunt vragen als je de mindmap met de kinderen gaat maken.
  • Je  krijgt op deze manier een goed beeld waar het zwaartepunt van de mindmap ligt. Dit heeft namelijk gevolgen voor de ruimteverdeling op papier. iMindmap heeft een oneindig canvas, maar papier is beperkt. Met het computerprogramma kun je de takken eenvoudig verschuiven tot je een mooie verdeling hebt en deze op papier overnemen.
  • Het wordt helder welke woorden je moet visualiseren èn je kunt alvast op zoek gaan naar geschikte afbeeldingen. Deze kun je natuurlijk zelf tekenen, maar zelf maak ik graag gebruik van Google afbeeldingen. (Let daarbij op dat je het eventuele gebruik en de rechten van een afbeelding respecteert).

 

Het verloop van de les

Een mindmap begrijpend luisteren kun je niet in een les maken, althans niet als je van plan bent om dit samen met de kinderen gaan doen. De betrokkenheid en de inbreng van de kinderen zijn de kracht van de mindmap, daarom verdeel ik het meestal over 3 lessen.

Als je voor het eerst een mindmap met de kinderen gaat maken, geef je een korte uitleg waarin je de bedoeling en de werkwijze uitlegt.  Wie al eerder een mindmap met de kinderen gemaakt heeft , start natuurlijk met een terugblik. De kinderen vertellen welke takken er bij begrijpend luisteren van belang zijn. Vervolgens introduceer ik het prentenboek en stel ik een zgn. luistervraag 'Wie (welke mensen en dieren) komen er in het verhaal voor?' Deze vraag wordt na afloop van het verhaal beantwoord. Ook hierbij probeer ik zoveel mogelijk kinderen actief te laten zijn door ze hierover eerst op een coöperatieve wijze van gedachten te laten wisselen.

Daarna plak ik in het midden van een groot vel papier (A2 of groter) een zgn. centrale afbeelding die bij het verhaal past, dit kan een plaatje of een tekening zijn. Ik teken ook de eerste tak 'Wie?', inventariseer de antwoorden en noteer deze op een wijze zoals dit bij mindmappen gebruikelijk is. Het enige verschil is, dat ik de afbeeldingen in deze (klad)versie achterwege laat. Het maken van een mindmap voor kinderen die niet kunnen lezen, waarbij elk woord gevisualiseerd wordt, kost nu eenmaal wat meer tijd en creativiteit. Dit doe ik dan ook bij voorkeur na schooltijd.

Bij het gebruik van afbeeldingen probeer ik vaak hetzelfde woord in een andere (bekende) context te zoeken. In het verhaal van Harmen van Straaten is het meisje van de ster afgegleden. Bij het woord glijden plak ik in dit geval een plaatje van een glijbaan. Ook het gebruik van opvallende of grappige afbeeldingen zorgt ervoor dat kinderen de woorden makkelijker onthouden en gebruiken.

De tweede les begint met een terugblik naar de eerste les. We bespreken de eerste tak 'Wie?' van de mindmap, die dan inmiddels uitgewerkt is. Herkennen de kinderen de afbeeldingen en kunnen ze de mindmap 'lezen'? De terugblik wordt gevolgd door een vooruitblik; vandaag gaan we de tak 'Waar?' maken. De kinderen horen het verhaal voor de tweede keer. Weten ze wellicht al enkele woorden die bij deze tak thuis horen? In dit verhaal is deze tak vrij uitgebreid, daarom vraag ik na een bladzijde gelezen te hebben ook gelijk waar het verhaal zich afspeelt, aangevuld met details hierover. Dit noteer ik eerst weer op de 'kladmindmap'. Het verdere verloop van de les is vergelijkbaar met de eerste les. Dit geldt ook voor de derde les, waarin ik 'Probleem?' en 'Oplossing?' vaak in een keer behandel.

Als de mindmap helemaal klaar is, bespreek ik hem nog een keer kort in de kring, daarna krijgt hij een plaatsje bij de verteltafel of in de leeshoek. Het is goed om te constateren dat kinderen de mindmap ook daadwerkelijk gebruiken; bij de verteltafel zie je kinderen de mindmap o.a. ter ondersteuning van de verhaallijn gebruiken, in de leeshoek gaan ze er juist met elkaar over in gesprek. Prima voor de woordenschat!

Ik hoop dat ik je heb kunnen inspireren om ook eens een mindmap begrijpend luisteren met je groep te maken. Mindmappen is een geweldig hulpmiddel bij verschillende aspecten van de taalontwikkeling van kleuters!

Ik wens je daarbij veel succes!

Rianne